Kan ik WhatsApp gebruiken voor contact met mijn cliënten?
Tijdens een overleg met collega’s ontstond een discussie over gebruik van WhatsApp als contactmiddel met onze cliënten. Volgens mij is dat niet betrouwbaar, maar sommige collega's dachten hier anders over. De beroepscode is uit 2018 en inmiddels is er veel veranderd in de wereld. Daarom vraag ik me af: is het ethisch verantwoord om WhatsApp te gebruiken in contact met cliënten?
Antwoord
We gaan bij dit antwoord vanuit dat er sprake is van een behandelingsovereenkomst tussen cliënt en psychotherapeut. In de Beroepscode voor psychotherapeuten is een bijlage opgenomen over digitale communicatie. Hierin wordt benadrukt dat de beroepsethische regels die in de code omschreven staan, ook gelden bij gebruik van digitale communicatiemiddelen. Dat betekent dat er specifieke maatregelen getroffen moeten worden om de privacy van de cliënt te waarborgen.
Veiligheid
Bij contact met een cliënt, als onderdeel van de behandelingsrelatie, moet veiligheid van het online verkeer gewaarborgd zijn. Psychotherapeuten die binnen een instelling werken, moeten nagaan welke maatregelen door de instelling zijn getroffen om veilig te kunnen communiceren. Vrijgevestigde therapeuten moeten zelf maatregelen treffen.
Niet anoniem
WhatsApp is inmiddels ingeburgerd en is een onderdeel geworden van de dagelijkse manier van communiceren. De berichten zijn door middel van een zogenaamde end-to-end encryptie alleen te lezen door de zender en de ontvanger van het bericht. Encryptie, versleutelde informatie, is een beveiligingsmaatregel maar wordt hierdoor niet anoniem.
Onduidelijk
De broncode van WhatsApp is nooit beschikbaar gesteld waardoor onafhankelijke partijen de beveiliging niet kunnen beoordelen, aldus de Helpdesk voor Zorg en Welzijn. Daarbij is het onduidelijk wat WhatsApp’s moederbedrijf Meta bewaard en wat het doet met persoonsgegevens. In 2022 legde de Autoriteit Persoonsgegevens een boete van 225 miljoen op aan WhatsApp in verband met deze onduidelijkheid.
Beveiligde verbinding
Communiceren via beveiligde verbindingen is sterk aan te bevelen. Gebruik apps die speciaal voor zorgprofessionals zijn ontwikkeld, zoals Siilo en Zorg Messenger. Ook kunt u kiezen voor beveiligde e-mail, zoals Zivver of ZorgMail.
Uitspraken
De Tuchtcolleges voor de gezondheidszorg hebben in diverse uitspraken een oordeel gegeven over gebruik van WhatsApp. Zij stellen dat de communicatie met cliënten praktisch kan zijn, maar dat het naast de onduidelijkheid over privacy, ook risico’s kan veroorzaken ten aanzien van privacy doordat de professionele distantie door de zorgverlener gemakkelijker uit het oog kan worden verloren.