Wachtwoord vergeten

Psychotherapie in tijden van corona: Francisco Steenbakkers

Psychotherapie in tijden van corona: Francisco Steenbakkers 08-05-2020

Zijn anderen ook zo moe van al dat beeldbellen? En hoe doen collega's dat bij een nieuwe client? Omdat ervaringen delen nu eenmaal helpt, laten we komende tijd in deze nieuwe serie onze leden aan het woord. Hoe ziet hun werk er tijdens het coronavirus uit? Wat lukt, wat lukt niet en wat doen ze anders?

In deze eerste aflevering een gesprek met Francisco Steenbakkers, werkzaam als psychotherapeut en KP i.o. bij GGz Breburg. FACT in Tilburg.

'Belangrijkste tip voor collega's: haal die lat omlaag!'

Hoe ziet jouw werkdag er deze periode uit?
'Op dit moment werk ik vooral vanuit huis en voor sommige contacten ga ik even naar kantoor. Nu de maatregelen steeds wat meer versoepelen zal dat denk ik steeds vaker gebeuren.' 

Hoe heb je dan contact met je cliënten?
'Als het kan doe ik de intakes face to face. Natuurlijk volgens alle geldende voorschriften. Bij een intake is het natuurlijk belangrijk om een zorgvuldige inschatting te maken. En dat lukt toch echt beter in een face to face-setting. De andere behandelcontacten doe ik via beeldbellen of telefonisch. Hoewel deze gesprekken vaak meer ondersteunend zijn dan echt behandelend. De focus is meer verschoven naar het omgaan met de nieuwe omstandigheden en dus de copingvaardigheden van cliënten. Bij de FACT-populatie is nog een complicerende factor dat ze lang niet allemaal de beschikking hebben over goede apparatuur of een internetverbinding.'

Hoe bevalt het beeldbellen?
'Ik had al wel ervaring met blended care, waarbij e-health toepassingen worden gebruikt voor met name psycho-educatie. Maar ik had nog geen ervaring met psychotherapie online. En ik heb gemerkt dat ik het, gezien de huidige omstandigheden, prima vind bij cliënten met wie ik al in een traject bezig was, pre-corona. Bij traumabehandelingen ben ik wel terughoudender. Mijn cliënten hebben zelf ook vaak aangegeven dat ze de behandeling liever tijdelijk wilden opschorten.

Bij nieuwe cliënten vind ik beeldbellen wel lastiger. Omdat er nog geen therapeutische relatie is opgebouwd, merk ik dat ik minder goed ben afgestemd op de cliënt en lastiger kan inschatten waar de cliënt emotioneel zit en wat dus wat de cliënt zijn behoefte is.'

Dus online therapie heeft invloed op de therapeutische relatie?
'Ja, zeker. Als de therapeutische relatie al bestaat, blijft die meestal ook in stand. Maar een therapeutische relatie opbouwen via beeldbellen is echt heel wisselend en afhankelijk van de cliënt. Ik merk dat ik als behandelaar veel meer moeite moet doen om me in de cliënt te verplaatsen. Het kost me veel energie en het is lastiger om een compleet beeld te krijgen van de cliënt. En voor psychotherapeutische interventies merk ik dat de cliënt terughoudend en afwachtend is tot we weer face to face mogen.'

En wat vinden je cliënten ervan?
'Cliënten in de FACT-populatie reageren er wisselend op. Maar over het algemeen is het succes toch beperkt. Toen ik bij een client toch eens voorstelde om te overwegen de traumabehandeling via beeldbellen voort te zetten, leidde dat bij hen echt tot spanningstoename waardoor ook de waarneming van negatieve stemmen toenam. Cliënten geven sowieso aan dat ze thuis meer last hebben van stemmen, waardoor ze die setting vaak al als niet of minder veilig ervaren.' 

Durf je even confronterend te zijn bij online psychotherapie als bij face-to-face psychotherapie?
'Ja, wel bij cliënten met wie ik al een goede therapeutische relatie heb. Via beeldbellen kan ik dit ook in zekere mate bij nieuwe cliënten, omdat ik de reactie kan zien. Maar telefonisch doe ik dit liever niet. Telefonisch vind ik enkel bruikbaar voor het vergaren van informatie of voor ondersteunend contact.'

Dus liever beeldbellen dan gewoon bellen?
'Als ik moet kiezen tussen telefoon of beeldbellen kies ik voor beeldbellen. Dat is toch rijker dan telefonisch. Bij telefonisch contact vallen er weinig stiltes en daardoor is er weinig reflectie in een gesprek. Met beeldbellen kan je allebei gewoon even achteroverleunen. Even reflecteren. En dat voelt dan ook vertrouwder.'

Hoe hou je contact met je collega’s?
'Er zijn wel momenten dat ik nog op kantoor ben. Verder overleggen we via beeldbellen of gewoon telefoneren. Zelf vind ik het wel fijn om gezichten te zien. Dit voelt toch meer als contact hebben en het kost mij aanzienlijk minder energie.'

Wat is je opmerkelijkste moment van afgelopen weken?
'Een oud cliënt nam contact met me op en ondanks dat er sinds het laatste contact jaren waren verstreken, voelde die therapeutische relatie direct weer als vanouds! Ook zonder dat er face to face contact was geweest.'

Waar maak je je het meeste zorgen over?
'Ik bespeur bij verschillende partijen de motivatie om deze crisis aan te grijpen om bepaalde ontwikkelingen op het gebied van e-health definitief te vestigen. Bij sommige collega’s zie ik de kritische blik vervagen in het belang van continuïteit van de zorg. Er volgen vervolgens veel jubelverhalen, die bij mij wel de wenkbrauwen doen fronzen zo nu en dan.

Ik sta echt achter een goede toepassing van nieuwe technieken en middelen. Maar ik vind ook dat we vanuit de inhoud moeten blijven nadenken. Als we te snel veranderen kan dat leiden tot de installatie van nieuwe werkvormen zonder dat die voldoende zijn onderbouwd. En het blijkt later vaak lastig om daar dan nog op terug te komen als men - denk aan instellingen, cliënten, zorgverzekeraars - daaraan gewend zijn geraakt.

Wat nou als deze oplossingen in crisistijd het beste zijn wat we te bieden hebben, maar toch echt nog altijd inferieur zijn wanneer de situatie zich weer zou normaliseren? We blijven dan zitten met second best – methoden, die dan wel blijvend als primaire aanpak worden ingezet. Ik vind dat we als beroepsgroep ook vooruit moeten blijven kijken. En ons moeten realiseren dat de keuzes van vandaag onze toekomst vormgeven. Hoe zouden wij willen dat die toekomst eruit ziet?'

In het kader van zelfzorg: wat doe je om te ontspannen?
'Ik woon gelukkig dichtbij een bos en kan dus tussentijds prima een uur met de hond het bos in! Ik pak wat vaker tussentijds een moment en ga zo ook wat flexibeler om met mijn werkuren en energie.'

Heb je hiervoor ook nog tips voor je collega’s?
'Haal die lat omlaag! Ik merk dat veel collega’s geneigd zijn om te vinden dat zij dezelfde kwaliteit van zorg moeten blijven leveren als voorheen. Maar we moeten ons realiseren dat dit uitzonderlijke tijden zijn en dat dat invloed heeft op wat we doen. Dit betekent overigens niet dat daarom de kwaliteit minder is, maar vooral dat het anders is. Ik geloof bijvoorbeeld dat wij als doelgroep ook aan elkaar en onze cliënten kunnen uitdragen dat omgaan met deze omstandigheden niet betekent dat alles bij het oude moet en kan blijven. En dat dat ook lastig mag zijn, zonder dat het direct opgelost moet worden. Samen leren verdragen dus.'

Wat zou je na-coronatijd graag willen behouden uit deze tijd?
'Hoewel ik een liefhebber ben van technologische innovatie, hecht ik veel waarde aan een veilige omgeving. Ik zie daarom liever technologische innovaties in de behandelkamer (of de ontwikkeling van een virtuele behandelkamer die de echte in beleving en ervaring kan evenaren!) dan dit soort oplossingen. Wat ik wel fijn vind, is om met collega’s te videobellen in plaats van bellen. Dat mag van mij er wel in blijven!'

Lees hier de andere interviews



« Terug naar overzicht