Uitspraak van de maand juni

Deze uitspraak van de maand betreft een zaak bij het Regionaal Tuchtcollege Den Bosch tegen een psychiater, tevens geneesheer-directeur. Zij verwijten hem onder meer dat hij geen gedwongen opname heeft geregeld, geen medicatie heeft verstrekt bij ontslag, het medisch dossier niet heeft gedeeld en het overlijden niet heeft gemeld als calamiteit. De ouders van een door suïcide overleden cliënt, dienden een klacht in.

Situatie

De vrouw werd behandeld vanwege chronische suïcidaliteit op basis van een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Verweerder is als psychiater en als geneesheer-directeur werkzaam bij de instelling waar de cliënte opgenomen is geweest. Zij is 24 keer opgenomen geweest sinds de behandeling startte in 2020. In 2024, bij een zitting voor verlenging van een opgelegde crisismaatregel, pleitten zorgverleners voor het niet voortzetten van deze maatregel. Reden: een langere klinische opname zou niet doelmatig zijn en cliënte wil niet opgenomen zijn. De zorgverleners menen dat een klinische opname contraproductief werkt, ook omdat de ambulante zorg enige vooruitgang boekt.

In augustus 2024 is sprake van een opname van 4 dagen. Er volgen na ontslag gesprekken, aansluitend op twee opeenvolgende dagen. De vrouw overlijdt op 24 jarige leeftijd door suïcide.

De klacht

De ouders verwijten de psychiater dat de veiligheid van hun dochter niet gegarandeerd was door middel van een gedwongen opname. Het suïciderisico zou ten onrechte beoordeeld zijn als aanvaardbaar. Ook vinden zij dat zij ten onrechte niet zijn betrokken en er geen second opinion is gevraagd. Ze zijn van mening dat zij recht hebben op inzage in het medisch dossier van hun dochter in verband met waarheidsvinding over de gevoerde zorg. De instelling waar de psychiater werkzaam is zou de noodzakelijke medicatie niet hebben meegegeven bij ontslag van de laatste opname en er is geen geen melding gemaakt van het overlijden bij de Inspectie Gezondheidszorg en jeugd.

• Beslissing: Klachten zijn ongegrond verklaard/afgewezen
• Maatregel: geen
• Datum uitspraak: 6-5-2026
• Lees hier de volledige uitspraak: Uitspraak - Overheid.nl | Tuchtrecht

Wat kunnen psychotherapeuten hieruit leren?

Het is voor behandelaars emotioneel belastend wanneer een cliënt suïcidaal risicovol gedrag vertoond. Het herkennen van suïcidaliteit en het uitvoeren van een oriënterend onderzoek behoort tot de basisvaardigheden van psychotherapeuten in de ggz. De herziene richtlijn Suïcidaliteit geeft veel handreikingen, aanbevelingen en (juridisch) houvast.

De (eind)verantwoordelijkheid en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid op het niet naleven van de beroepsnormen is afhankelijk van de rol bij de behandeling. In deze zaak is de psychiater niet betrokken geweest als regiebehandelaar. Daarom wordt bij de beoordeling van de klachten onderscheid gemaakt tussen zijn rol als behandelaar en zijn rol als geneesheer-directeur.

Onthouden zorg
Het team van zorgverleners heeft na jaren van zorg gekozen om in te zetten op autonomie bevorderend beleid. Dit is een richtlijnconforme behandelingsstrategie voor cliënten met chronische suïcidaliteit, waarbij in multidisciplinair verband wordt gekozen om dwang en crisisopnames te beperken. Het doel is behoud van leven en perspectief. Dit beleid is acceptabel, wanneer het zorgvuldig is neergezet en uitgevoerd. Denk hierbij aan overleg en instemming van de cliënt, duidelijkheid over rollen van de behandelaren en zorgmedewerkers en regelmatige monitoring en toetsing van het beleid.

Overleggen medische dossier
Elke psychotherapeut heeft een beroepsgeheim. Wanneer een cliënt bij leven geen toestemming geeft om het dossier te delen met naasten, dan geldt dit ook na het overlijden. Het beroepsgeheim mag alleen doorbroken worden bij specifieke omstandigheden of bij een zwaarwegend belang.

Onthouden medicatie
Bij ontslag moet de instelling zorgen voor een voldoende geborgd vangnet voor cliënte. Dat betekent de juiste medicatie en de juiste opvolging van zorg.  

Melding calamiteit inspectie
Er zijn drie situatie waarin een suïcide(poging) gemeld moet worden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Wanneer er sprake is van een:

1. Calamiteit. Dit houdt in:
   • Onvoldoende risicotaxatie en/of toezicht op de cliënt
   • Onvoldoende volgen van de richtlijn suïcidaliteit
   • Onvoldoende overdracht, communicatie en/of samenwerking in de keten
   • Onvoldoende volgen van het professioneel statuut en/of interne richtlijnen en procedures.
2. Vrijheidsbeperkende maatregel.
3. Cliënt die valt onder de Jeugdwet.

Wanneer een instelling verplicht is een suïcide(poging) te melden bij de inspectie, dient de melding gemaakt te worden door de bestuurder(s) van de instelling. In het geval van een vrijgevestigde psychotherapeut kan de therapeut zelf een melding maken bij de Inspectie.

Meer informatie

• Herziene richtlijn  Suïcidaliteit - Richtlijn - Richtlijnendatabase
• Wegwijzer Wet- en Regelgeving voor Psychologen - NIP
• Microsoft Word - LVVP Stappenplan na suicide van een van uw clienten aug18 DEF
• Suïcide of suïcidepoging melden (ggz) | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
• Beroepscode - NVP 
• Andere uitspraak over onjuiste verklaring: Uitspraak - Overheid.nl | Tuchtrecht
• Wilt u meer weten over de procedure van het tuchtrecht, ga dan naar de website Open over tuchtrecht  
• Dossier Wet- en regelgeving - NVP 

• In 'de uitspraak van de maand' geven we een korte samenvatting van een tuchtzaak die recent of soms al wat langer geleden door het tuchtcollege is behandeld. De uitspraken kunnen een voorbeeldfunctie hebben en dienen als leidraad voor beroepsmatig handelen in situaties die vaker voorkomen. U kunt de zaken gebruiken bij intervisie of zelf uw kennis van beroepsethiek op een bepaald gebied vergroten.

• Alle uitspraken zijn terug te vinden op onze website en alleen zichtbaar voor leden na inloggen op de ledennet.

• De Beroepscode voor psychotherapeuten (2018) (pdf) is een onmisbare leidraad voor het beroepsmatig handelen van iedere psychotherapeut. Door aanpassingen in wet- en regelgeving hebben we enkele wijzigingen Beroepscode (pdf) op een een rij gezet