NVP Website voor leden

Verkrijg hier toegang tot exclusieve NVP Website ledencontent.

In dit dossier verzamelen we informatie die nu voor u als psychotherapeut belangrijk is. U vindt er adviezen en tips om de zorgcontinuïteit zoveel mogelijk te garanderen en tegelijkertijd aan de adviezen en richtlijnen te voldoen.

We wensen iedereen veel sterkte met alle maatregelen en eventuele zorgen om vrienden en familie!

- Heeft u vragen of tips? We zijn via e-mail bereikbaar     
- Volg ons op social media: Twitter | LinkedIn |


Inhoud van dit dossier

  • Actuele landelijke maatregelen & tips
  • Beroepsuitoefening / beroepsethiek (o.m. richtlijn, testen, herregistratie, beroepsgeheim)
  • Zelf mentaal gezond blijven 
  • Financiële zaken
  • Wetenschappelijke artikelen 
  • Verhalen en ervaringen
  • Kennisinstituten en organisaties
  • Informatie voor clienten (omgaan met angst, stress en informatie voor kinderen en jongeren)
  • Hulp en nazorg voor zorghulpverleners aan artsen en verpleegkundigen 

 

Alle beroepsverenigingen krijgen op dit moment veel (en vaak dezelfde) vragen van leden. Daarom werken we veel samen. We hebben niet alle antwoorden, maar proberen gezamenlijk antwoorden te vinden en aanbod te  ontwikkelen. Bovenstaande informatie is samengesteld mede op basis van bronnen als Nji, NIP, NVGzP, GGZ Nederland, Nederlandse Vereniging voor Psychotrauma en vele anderen.

Inhoud van dit dossier

 

Landelijke maatregelen en richtlijnen 

Beroepsuitoefening en ethiek

Richtlijn ggz

Het Nederlandse coronabeleid wordt per 26 juni weer een stuk soepeler. Wat betekent dat voor het gebruik van mondkapjes en het houden van afstand voor patiënten en hulpverleners in de ggz?

De richtlijn GGZ en corona volgt de regels en voorschriften van de overheid en geeft het volgende advies ten aanzien van de maatregelen om te voorkomen dat je besmet wordt met corona:

  • De hulpverlener probeert de 1,5 meter regel te handhaven totdat de overheid ook deze regel wijzigt.
  • De hulpverlener en de patiënt dragen een mondkapje wanneer de 1,5 meter niet is te handhaven en het nabije, intensieve, contact langer duurt dan een kort moment.
  • Het is aan de hulpverlener om de situatie te beoordelen en op geleide daarvan een besluit over het gebruik van een mondkapje te nemen.

Je vindt deze informatie in de paragraaf Voorkomen van besmetting. 

Vaccinaties en behandeling

Steeds meer mensen in Nederland zijn gevaccineerd. Je laten inenten tegen corona is een vrijwillige keuze. Dat betekent ook dat een zorginstelling patiënten niet kan verplichten om zich te laten inenten om een behandeling te krijgen.

Over de richtlijn GGZ en corona

De richtlijn GGZ en corona is een levend document. Zodra beleidswijzigingen of andere ontwikkelingen daar aanleiding toe geven, komt de werkgroep weer bijeen om te inventariseren of aanpassing van de richtlijn nodig is. In het versiebeheer bij de richtlijn kan je alle wijzigingen van de richtlijn teruglezen.

Alle wijzigingen kunt u nalezen onder versiebeheer. De richtlijn geldt voor instellingen en vrijgevestigde een- of meermanspraktijken. Ze richt zich op de extramurale zorg van vrijgevestigde praktijken en instellingen en intramurale ggz. De richtlijn is grotendeels ook van toepassing op de verslavingszorg; specifieke situaties voor de verslavingszorg zijn aangegeven in de tekst.

Let op: onderstaande informatie was relevant voor de versoepelingen van 26 juni

  • Mondkapjes in de ggz 
    De Rijksoverheid heeft een FAQ over het gebruik van mondkapjes in de GGZ en andere zorgsectoren zoals de gehandicaptenzorg. De informatie is in lijn met richtlijnen zoals die ook staat in de paragraaf Voorkomen van besmetting van de richtlijn GGZ en corona.
  • Thuiswerken: niet voor medewerkers in de zorg
    De oproep van het kabinet om zoveel mogelijk thuis te werken geldt niet voor professionals in de zorg. Werkt u in de ggz, dan heeft u een cruciaal beroep. Dit betekent dat een (groeps)behandeling face-to-face kan plaatsvinden. Uiteraard neemt iedereen daarbij de RIVM-richtlijnen in acht, en kan het alleen als de veiligheid van medewerkers en patiënten voldoende is gewaarborgd. Zo kunnen we zoveel mogelijk de reguliere zorg, binnen alle geldende kaders en richtlijnen, voortzetten. Hier leest u meer over in de inleiding bij de richtlijn.
  • Samen beslissen
    De Richtlijn GGZ en corona adviseert dat behandelaar en patiënt samen beslissen wat het beste past. Face- to-face? Of digitaal? Om samen die keus te kunnen maken is een infographic ontwikkeld op basis van de richtlijn GGZ en corona.  Download hier de infographic poster.
  • De NZa heeft een informatiekaart gemaakt voor zorgaanbieders over communicatie met clienten. Belangrijk is dat er aandacht is voor antwoorden op twee basisvragen: wat verwacht je als zorgaanbieder van de patiënt? Wat kan de patiënt van jou als zorgaanbieder verwachten? Daarnaast is het van belang om aan te geven wat een patiënt kan doen in verschillende situaties. Download hier de informatiekaart
  • Bezoekersrichtlijn ggz: geen algehele bezoekersstop 
    Contact met naasten is voor deze kwetsbare groep patiënten  belangrijk en vormt in een aantal gevallen ook onderdeel van de behandeling. Persoonlijke aandacht van familie en naasten geeft patiënten rust in een periode dat zij daaraan extra behoefte hebben. GGZ Nederland en Valente hebben een aangepaste richtlijn opgesteld voor bezoekersbeleid in tijden van corona. Het bezoekersbeleid is afgestemd met cliënten- en familieorganisatie MIND en het RIVM. Lees hier wat er in de Richtlijn ggz staat over bezoek 
  • Vaccinatie 
    Het kabinet heeft besloten ook patiënten en zorgmedewerkers in de intramurale ggz, inclusief beschermd wonen, en zorgmedewerkers in ggz-crisisdiensten met prioriteit te laten vaccineren. Alle overige medewerkers komen later aan de beurt. 
  • Testen
    De beroepen psychotherapeut, gz-psycholoog, klinisch psycholoog en klinisch neuropsycholoog komen in aanmerking voor testen met prioriteit. Het ministerie van VWS heeft een lijst opgesteld met zorgberoepen die in aanmerking komen voor prioriteitstesten. Hier vindt u Inzet en testbeleid van zorgmedewerkers geestelijke gezondheidszorg. Ook vrijgevestigden die directe zorg verlenen aan patiënten kunnen bij symptomen van COVID-19 kunnen op dit moment onder de beschreven landelijke voorwaarden getest worden op corona. De regie voor het testen ligt bij de GGD in uw regio.  

Afzeggen of ‘no show’ afspraken

Ook voor het afzeggen van afspraken, adviseert de NVP houden aan de richtlijnen van het RIVM en adviseert de cliënten om dit ook te doen. Kijk daarbij ook goed naar uw eigen beleid ten aanzien van ‘no show’. Vermeld op uw eigen website hoe u met het afzeggen van afspraken omgaat. We adviseren u om geen kosten in rekening te brengen bij no show

Behandelingsovereenkomst zonder face to face contact

Zodra een behandelingsovereenkomst tot start komt draagt de hulpverlener behandelverantwoordelijkheid. De behandelingsovereenkomst begint bij de intake. Zie art. II.2.1.6 in Beroepscode voor psychotherapeuten. In de Beroepscode staat niet dat face to face contact een voorwaarde is voor het tot stand komen van een behandelingsovereenkomst. Er wordt in de beroepscode uitsluitend over face-to-face contact gesproken in Bijlage 1, die gaat over Digitale communicatie. Hierin staat  dat er sprake kan zijn van digitale ‘communicatie tussen psychotherapeut en cliënt die vergelijkbaar is met een face-to-face psychotherapie, waarbij sprake is van een behandelingsovereenkomst waarop alle bepalingen van deze code van toepassing zijn. Het laatste geval betreft onder meer een (gestructureerde) behandeling via een beveiligde website (webbased therapy).’

Ook in het Kwaliteitsstatuut staat dat beeldbellen hier gezien kan worden als alternatief: ‘De regiebehandelaar is verantwoordelijk voor het (doen) vaststellen van de diagnose waarbij de patiënt/cliënt ook daadwerkelijk is (mede)beoordeeld door de regiebehandelaar via direct contact met de patiënt/cliënt.’(p.8) en ‘Als delen van het intake-/diagnostische proces door anderen dan de regiebehandelaar worden verricht, moet de regiebehandelaar via direct contact (ook beeldbellen) met de patiënt/cliënt bij de beoordeling betrokken zijn’ (p.19).

Therapie op afstand

Bij de afweging of een cliënt toch fysiek moet worden gezien spelen factoren mee als het risico op schade voor de cliënt (bijvoorbeeld in een crisissituatie), de beschikbare alternatieven en de veiligheid van de psychotherapeut zelf. Belangrijk is dat de cliënt goed wordt geïnformeerd over de in de gegeven omstandigheden voorgestelde alternatieve wijzen van therapie, de wijze toepassing en de voor- en nadelen daarvan. In het cliëntendossier wordt aangetekend dat deze informatie is gegeven en wordt vermeld of de client hiermee instemt.

Houd bij de keuze van communicatiewijze- en middelen rekening met de (on) mogelijkheden van de cliënt en de privacy van cliënt en eventuele huisgenoten. (Beeld)bellen is bijvoorbeeld minder geschikt als cliënt zich niet kan afzonderen voor een gesprek. Een face-to-facecontact kan niet door een cliënt worden afgedwongen. 

Beeldbellen is volgens de Beroepscode voor psychotherapeuten toegestaan als er maatregelen worden getroffen om de veiligheid en betrouwbaarheid van dit kanaal zo optimaal mogelijk te kunnen waarborgen. Er dient gebruik te worden gemaakt van software en tools met een beveiligingsniveau dat is toegerust op de privacyregels in de zorg. Check bij keuze voor een pakket in elk geval of een programma voldoet aan de veiligheidsnormen NEN 7510 ofwel ISO27001. Deze norm is opgenomen in regelgeving. Whatsappen, skypen en facetimen voldoen niet aan deze veiligheidsnormen.

Het ministerie van VWS tipt een lijst van digitale ondersteuningsmogelijkheden
Ook de LVVP geeft uitgebreide informatie over verschillende mogelijkheden voor veilig beeldbellen

Richtlijnen en praktische tips voor online behandelen
- Test vooraf het programma en zorg dat het het zelf goed kent;
- Houd rekening met technische opstarttijd met je cliënten en bel als ze hulp nodig hebben bij opstarten;
- Zorg dat zowel uzelf als de cliënt tijdens het consult niet worden gestoord door anderen;
- Ga op ooghoogte van je camera zitten en zorg dat je hele hoofd en bovendeel van je romp in beeld is;
- Gebruik waar een headset (dit voorkomt echo’s) en zet je microfoon uit ('mute') als je niet praat;
- Ga comfortabel zitten; ontspan en probeer bewust in je 'therapiemodus' te komen;
- Check je achtergrond en zorg dat deze neutraal is (bv kunst en bloemen). Let ook op storend lichtinval.
- Beweeg niet teveel;
- Pas je gesprekstechnieken aan: zoals explicieter nonverbaal en verbale empathie tonen. Vaker gevoelsreflecties geven. Benoem de nonverbale emotionele expressie van je client, dat helpt om het contact dichterbij te halen (“ik zie dat je wegkijkt, ik hoor dat je stem breekt” etc.). Maak gebruik van mentaliseren bevorderende interventies om het gemis aan informatie wat je in live contact opvangt op therapeutische wijze te compenseren (en er je voordeel mee te doen). Uit je zichtbaar non-verbaal als je iets wilt bevestigen of ontkrachten (omdat anders iedere “hum hum” de spreker onderbreekt).
- Vooral bij groepsbehandeling, is het belangrijk om duidelijke spelregels te hebben bij videobellen, bijvoorbeeld:
Wil je iets zeggen, maar kom je er niet tussen: steek je hand op. De gespreksleiders geven je dan het woord. Praat niet door elkaar heen. Wil je iets vragen tijdens een presentatie: klik dan op “reactions” en klik op het handje.

​Beroepsgeheim

Als u vermoedt dat een cliënt besmet is met het coronavirus maar zich daar zelf niet van bewust is, dan kunt u dit bespreken en hem of haar vragen telefonisch contact op te nemen met de huisarts. Neem niet zelf contact op met de huisarts van de cliënt; daarmee doorbreekt u uw beroepsgeheim.

Uitstel herregistratie

Vanwege de noodsituatie heeft de minister besloten de herregistratie-verplichting voor alle artikel 3-beroepen net ingang van 18 maart uit te stellen tot nader order. Zo wordt voorkomen dat in deze situatie zorgverleners mogelijk worden doorgehaald en daarmee de bevoegdheid om hun beroep uit te oefenen verliezen. In dit bericht vindt u informatie over wat dit mogelijk voor u betekent.

Declareren

De Nederlandse zorgautoriteit (NZa) heeft voor de specialistische ggz en basis ggz de regels verruimt voor zorg op afstand. Dit betekent dat zorg op afstand in rekening kan worden gebracht zonder dat hiervoor een speciale prestatie is vastgesteld of als niet precies is voldaan aan de eerder gestelde voorwaarden. Zorgaanbieders kunnen dan een reguliere zitting, consult of behandeling declareren. Ook het eerste consult met patiënt kan digitaal worden gedaan.

Het maakt dus niet uit of een consult digitaal, telefonisch of fysiek plaatsvindt omdat de zorgprestaties algemeen omschreven zijn. Behandeling en intake mogen volledig digitaal, deels digitaal (blended care) of fysiek plaatsvinden om te kunnen declareren.

Direct patiëntgebonden tijd is de tijd waarin een behandelaar, in het kader van de diagnostiek of behandeling, contact heeft met de patiënt of met familieleden, gezinsleden, ouders, partner of andere naasten (het systeem) van de patiënt. Direct patiëntgebonden tijd kan bestaan uit: face-to-face contact, telefonisch contact, schriftelijk/e-mail contact,  (beveiligde) chat, beeldbellen et cetera (direct contact via internet). Deze tijd wordt dus geregistreerd en gedeclareerd als directe tijd. Meer informatie over declareren staat ook hier

De VNG en het Rijk hebben afspraken gemaakt over continuering van financiering van zorg die geleverd wordt via Jeugdwet.  Het gaat om compensatie voor meerkosten, tijdelijke omzetdaling, het bieden van andere hulp, effecten na afloop van corona en compensatie voor andere kosten. 

Zelf mentaal gezond blijven

Ook de psychotherapeut, psychiater of klinisch psycholoog werken onder lastige omstandigheden. De werkdruk is hoog, u moet anders werken dan u gewend bent en natuurlijk rekening houden met de mentale en lichamelijke gezondheid van de cliënten.

Het Trimbos-instituut onderzocht de gevolgen van de coronacrisis voor het werk en welzijn van professionals die hulp, zorg en ondersteuning geven bij psychische problemen. Een deel van de psychische hulpverleners kampt met een verminderde psychische en lichamelijke gezondheid. Meer dan de helft van ondervraagden kon tijdens de eerste coronagolf niet de zorg bieden die nodig was. Een combinatie van onduidelijkheid over protocollen en de verhoogde werkdruk door zieke collega's zorgde dat de eigen gezondheid en functioneren achteruit gingen.

Concrete acties en aanbevelingen voor het welzijn van de professionals:

1. Intervisies en interactie met collega’s zijn heel belangrijk, zoals wekelijks een moment om stil te staan bij collega’s. Heb daarbij ook aandacht voor leuke dingen en ontspanning.
2. Op tijd stoppen als je thuiswerkt. Een soort van strikter werkprotocol voor thuiswerken.
3. Regelmatig aandacht geven aan de vraag: Hoe houd je het werk gezond? En daarbij ook kijken naar wat je als professional zélf kunt doen.
4. Goede informatie voor de professionals, via practice-based en evidence-based richtlijnen, en via het documenteren van de geleerde lessen in de eerste golf.

In onderstaande artikelen tips om zelf gezond te blijven, ook mentaal:

 

Financiele zaken

Er zijn verschillende financiele noodregelingen in het leven geroepen voor werkgevers en zelfstandigen. Hier vindt u een overzicht van alle regelingen van de overheid 

Het NZa  geeft antwoorden op veelgestelde vragen rondom coronavirus

 

Regeling zorgverzekeraars: continuïteitsbijdrage
Ook ggz-aanbieders kunnen een continuïteitsbijdrage van zorgverzekeraars aanvragen. De regeling geldt specifiek voor zorgaanbieders binnen de ggz, die zorg zonder verblijf leveren, met een jaaromzet minder dan 10 miljoen euro. De ggz-sector is met een brief over de regeling geïnformeerd.

Vooruitbetalingsregeling van toepassing voor ggz
Voor bepaalde beroepen in de zorg is daarnaast een vooruitbetalingsregeling getroffen om te voorkomen dat zij op korte termijn in financiële problemen komen. Lees hier informatie over de vooruitbetaling

Meer informatie voor ondernemers
- Coronaloket (KVK, VNO-NCT, MKB-Nederland en PZO-ZZP). 
- Coronavirus: wegwijzer voor ondernemers  Ondernemersplein | KVK
- Veelgestelde ondernemersvragen over corona - KVK

Wetenschappelijke artikelen 

Publicaties over e-health

In het Tijdschrift voor Psychotherapie verschenen eerder: 

 Over corona

Kinder- en jeugd

Diversiteit

Afscheid en rouw 

 

Verhalen en ervaringen

Kennisinstituten en organisaties 

 

Informatie voor clienten 

Uitleg over corona in begrijpelijke taal

Informatie voor kinderen en jongeren

  • Informatie van het NJi Voor kinderen en jongeren: het Het Nederlands Jeugdinstituut heeft informatie gebundeld uit allerlei kanalen. Het dossier heeft als doelgroepen ouders, kinderen en jongeren, professionals en gemeenten. 
  • National Child Traumatic Stress Network:  Deze factsheet van de NCTSN behandelt stap voor stap de informatie die belangrijk is voor ouders/verzorgers in de omgang met het coronavirus. Naast praktische informatie en tips voor dagbesteding worden manieren genoemd om de situatie met kinderen te bespreken, afgestemd op de leeftijd van het kind. Op die manier kan angst en onzekerheid bij het kind worden beperkt.
  • Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie: Het KJP biedt een overzichtelijke pagina met links en adviezen voor het praten met kinderen over het coronavirus. Ook wordt er uitleg gegeven in korte video’s.
  • JIM, 16 maart 2020: JIM geeft vijf tips om tieners te helpen hun angst voor het coronavirus te beheersen. Deze tips zijn gebaseerd op een artikel geplaatst in de New York Times.
  •  Informatie van de Kinderombudsman

 

Hulp en nazorg voor zorghulpverleners aan artsen en verpleegkundigen 

  • Contactpunt psychosociale ondersteuning voor zorgprofessionals van ARQ IVP heeft jarenlange ervaring in het ondersteunen van mensen en organisaties die te maken krijgen met ingrijpende gebeurtenissen, rampen en crises. Het contactpunt is 7 dagen per week bereikbaar tussen 8:30 en 21:30 uur op telefoonnummer 088 – 3305500.
  • Omgaan met werkgerelateerde stress bij Corona In deze folder van ARQ Nationaal Psychotrauma centrum lees je welke stressreacties je als zorgverlener kan ervaren en hoe je hier mee om kan gaan.
  • Webinar terugkijken over Corona en medische psychologie. Collega’s uit diverse ziekenhuizen uit het zuiden van het land gesproken over hun ervaringen met het Corona-virus tot nu toe. Hoe is de psychosociale zorg georganiseerd, wat zijn de do’s and don’ts, hoe ondersteun je elkaar? Belangrijke les: geen psychologische debriefing, maar laagdrempelig aanwezig zijn en psycho-educatie geven.

Wilt u als psychotherapeut, psychiater of psycholoog zelf ondersteuning bieden?

  • U kunt zich aanmelden bij www.extrahandenvoordezorg.nl: deze website wil vraag en aanbod van zorgpersoneel in het kader  versneld samenbrengen.
  • Het Platform Mentale steun voor de zorg  brengt zorgverleners laagdrempelig in contact met een therapeutZorgverleners kunnen hier laagdrempelig een psychotherapeut, psycholoog of psychiater vinden die hulp kan bieden. 

Meer lezen

 

Bovenstaande informatie is samengesteld mede op basis van bronnen als Nji, NIP, NVGzP, GGZ Nederland, Nederlandse Vereniging voor Psychotrauma en vele anderen.
[PLACEHOLDER_HIDE]
[PLACEHOLDER_HIDE]
[PLACEHOLDER_HIDE]